thang may mitsubishi lien doanh dao tao lai xe day lai xe hoc lai xe thi bang lai xe bao cao su dầu cắt gọt in băng rôn thu mua phe lieu thu mua phe lieu gia cao công ty thám tử uy tín nhất ho ca koi ho ca koi ngoai troi Cach mua the Mobifone Hướng dẫn mua thẻ zing du an green town
Lịch triều hiến chương loại chí _ Phan Huy Chú
kết quả từ 1 tới 10 trên 82

Ðề tài: Lịch triều hiến chương loại chí _ Phan Huy Chú

Threaded View

  1. #1
    Tham gia ngày
    05-01-2009
    Bài gởi
    158
    Thanks
    5
    Thanked 177 Times in 88 Posts

    Default Lịch triều hiến chương loại chí _ Phan Huy Chú

    Hiện trong tay em chỉ có một phần của sách Lịch triều hiến chương loại chí của Phan Huy Chú. Đó là các phần Dư địa chí, Nhân vật chí, Binh chế chí, Văn tịch chí, Bang giao chí. Nếu đúng ra thì em còn thiếu các phần Quan chức chí, Lễ nghi chí, Khoa mục chí, Quốc dụng chí, Hình luật chí. Khổ, nhưng biết làm thế nào. Nhà em nghèo, tiền chưa có để mua toàn tập, đành phải đọc lắt chắt thế thôi. Nay em post lên, có bổ khuyết được phần nào thì bổ khuyết, mong các bác lượng thứ. Đa tạ ( mình có khách sáo quá không nhỉ )

    * *
    *

    LỊCH TRIỀU HIẾN CHƯƠNG LOẠI CHÍ




    Bài tựa






    Tôi (1) nghe : cách học để hiểu biết đến cùng sự vật thì pháp độ điển chương của một nước là việc lớn, cần phải biết rõ. Khổng tử nói : "Học rộng về văn". Văn tức là lẽ phải của sự vật xưa nay, cốt yếu của điển lễ nhà nước. Kẻ học giả ngoài việc đọc kinh sử còn cần phải xét hỏi sâu rộng, tìm kiếm xa gần, khảo cứu để định lấy lẽ phải, thế mới đáng là người học rộng. Có phải chỉ nhặt lấy từng câu từng đoạn, nặn ra thành lời văn hoa mà gọi là văn đâu.
    Nước Việt ta, từ thời Đinh, Lê, Lý, Trần, phong hội đã mở, đời nào cũng có chế độ của đời ấy. Đến nhà Lê, kiến thiết kĩ càng, phép tắc đầy đủ, thanh danh của nước và văn hoá, nhân tài đều thịnh không kém gì Trung Hoa. Những phương pháp đặt quan chức, cách thức thi lấy đỗ, qui chế về binh lính và lí tài, lễ nghi ở trong nước và giao thiệp với nước ngoài, hết thảy có từng điều từng chương và đều có điển lệ cốt yếu cả. Đời Hồng Đức [1470 - 1498] sửa định, các đời sau noi theo. Trong thời gian ấy trải bao vua chúa sáng suốt châm chước lại, người giúp việc tài giỏi sửa sang thêm rõ ra, hơn ba trăm năm vẫn tuân theo, gìn giữ, tuy gọi là đời nọ theo điển lễ của đời kia nhưng cũng biết trong đõ có sự thêm bớt.
    Duy điển lễ của các triều, từ trước chưa có sách dẫn. Trong quốc sử biên chép công việc hàng năm về điển lễ còn sơ lược nhiều. Huống chi từ năm Bính Ngọ (2) có việc binh đao đến giờ, sách cũ đều tan nát, chỉ còn được một ít của các cố gia thế tộc cất giấu đi. Các sách nát vở cũ còn lại biên chép lẫn lộn sai lầm chưa có đầu mối, có bàn về điển cố của các triều, thì lờ mờ không bằng cứ vào đâu. Vậy thời chép những điều mắt thấy tai nghe, chia ra từng việc từng loại để làm một quyển sách có khuôn phép há chẳng là nhiệm vụ của người học giả ru ?
    Hãy nói về việc cốt yếu như : gây dựng bờ cõi, lúc chia lúc hợp không giống nhau ; thu dùng nhân tài, đời trước đời sau đều có khác ; đặt quan thì chia ra phẩm trật chức vụ ; định lễ thì đặt ra miếu tự giao xã (3); lập khoa mục thì cách chọn học trò có đời kĩ càng có đời sơ lược ; chi dùng trong nước thì cách lấy của dân có đời nặng có đời nhẹ ; hình phạt để giúp việc trị nước mà mỗi triều luật định một khác ; binh lính để giữ yên nước mà mỗi đời đặt ra một tên ; cả đến những sách vở trước thuật của các đời, nghi lễ ứng tiếp với Trung Quốc, đều thuộc về điển chương, người khảo cổ nên tìm đọc mà đính chính lại.
    Lý, Trần trở về trước, điển cũ mất cả, chỉ thấy chép đại lược trong sử. Nhà Lê khi sáng nghiệp lúc trung hưng (4) từng điều từng chương hãy còn, nhưng chép tản mát ở các sách còn sót lại, không có hệ thống gì cả. Nếu tự mình không để ý tìm tòi phân biệt các khu, từng loại thì khó mà kê cứu ra được.
    Tôi, từ nhỏ đi học vẫn thường có chí ấy. May nhờ được sách vở của các đời để lại và sự dạy dỗ của gia đình, nên về điển chương, gọi là có biết qua đầu mối, nhưng hiềm vì sử sách tản mát chưa kịp sửa chép. Từ khi vào núi ở đến giờ mới đóng cửa tạ khách cố sức tìm nhặt, sau khi đọc sách được nhàn rỗi, thì lại tùy từng loại khảo xét và đính chính, có khi nghĩ được điều gì thì đem ra lời bàn. Ngày tháng góp lại đến nay đã trải qua mười năm, biên chép đã xong, cộng có mười chí : Dư địa, Nhân vật, Quan chức, Lễ nghi, Khoa mục, Quốc dụng, Hình luật, Binh chế, Văn tịch, Bang giao. Chí nào cũng có lời nói đầu để kể rõ đại ý. Mỗi chí lại chia ra tiết mục, chép riêng từng tập, nối liên với nhau gọi là Lịch triều hiến chương loại chí, cộng 49 quyển.
    Ôi ! Công việc trước thuật, người xưa vẫn phàn nàn là khó. Huống chi sau khi sách vở đã tan mất đi rồi, mà muốn hiểu suốt cả đời xưa đời nay, phân biệt những việc này việc khác, góp những văn còn sót của nghìn xưa, để làm thành sách thường đọc của một đời, như thế thì dù bậc học rộng, tay tài giỏi, còn lấy làm khó, huống sức học tầm thường như tôi, đâu dám dự bàn. Nay tạm góp nhặt những điều mắt thấy tai nghe để giúp vào chỗ thiếu sót. Tuy vậy, khảo xét dấu tích đời xưa, mà không dám nói thêm lên, phân tách mọi việc bằng lý để tìm ra lẽ phải, có chỗ tường tận mà không đến nỗi rườm, có chỗ sơ lược mà nắm được cốt yếu, khiến cho công nghiệp chế tác của các đời rõ rệt, đủ làm bằng chứng, đều ở trong sách này cả.
    Mong đạt đến nhà vua và được coi tới, để thấy rõ những pháp thức ngày xưa ngõ hầu có thể giúp ích cho việc lập chính được một phần nào.
    Tôi, Phan Huy Chú kính tựa.


    __________________
    (1) Nguyên văn là thần, nghĩa là lời bầy tôi nói với vua.
    (2) Tức là năm 1786, năm Tây Sơn đánh lấy được Thuận Hóa và vượt sông Gianh ra bắc diệt họ Trịnh.
    (3) Miếu : tế tôn miếu ; tự : tế các thần kì ; giao : tế trời đất ở đàn Nam Giao ; xã : tế thần Tiên Nông ( thần đất )
    (4) Lúc sáng nghiệp : tính từ năm 1428, năm Lê Thái Tổ lên ngôi vua đến năm 1527, năm Mạc Thái Tổ phế Lê Cung Hoàng mà lên ngôi.
    Lúc Trung hưng : từ năm 1533, năm Lê Trang Tông được tôn làm vua ở Lào đến năm 1789, năm Lê Chiêu Thống bỏ chạy sang Trung Quốc.

  2. The Following 5 Users Say Thank You to ...£ü√... For This Useful Post:

    kieuphong (17-08-2009),Trư Bát Nhao2 (03-10-2009),vvvvvvv (19-08-2009),wiwi (20-08-2009)

Bookmarks

Quyền Sử Dụng Ở Diễn Ðàn

  • You may not post new threads
  • You may not post replies
  • You may not post attachments
  • You may not edit your posts
  •