– 9/10/1806: Phổ tuyên chiến với Pháp trong Chiến tranh Liên minh thứ tư.

– 9/10/1806: Phổ tuyên chiến với Pháp trong Chiến tranh Liên minh thứ tư.

Các hoạt động của cái gọi là Liên minh sông Rhine, do Napoleon làm bảo hộ công, khiên Phổ thấy bất an vì bị gạt ra khỏi các vấn đề ở Tây và Nam Đức. Friedrich Wilhelm III tham chiến khi đồng minh Nga vẫn còn ở rất xa và chưa hồi phục lại sau thảm bại ở Austerlitz. Vua và hoàng hậu Phổ tự mình đi thăm các quân đoàn, kích động tinh thần binh lính. Sĩ khí người Phổ tăng lên rất cao: “Cho tới nay, Napoleon đã chiến thắng được những ai? Quân Áo ư? Chẳng qua đó là một bầy hèn nhát đủ các chủng tộc. Hay quân Ý hèn yếu? Hay đám Mamluk mọi rợ? Hay quân Nga cũng mọi rợ chẳng kém gì Mamluke..…Dễ thường cái vinh quang của Napoleon sẽ không bị tan thành mây khói khi chạm trán với quân đội của Frederick II sao?”.
 
Trong khi đó người Anh lại có cái nhìn thực tế hơn, thủ tướng William Pitt trên giường bệnh đã gọi người hầu đến gỡ bản đồ châu Âu treo trên tường xuống và dặn rằng: “Cuốn nó lại, 10 năm nữa sẽ không cần đến nó”.
 
1024px-myrbach-prussian_garde_du_corps
(Ảnh: Trong một động thái khiêu khích chưa từng có tiền lệ, các sĩ quan Phổ kéo đến và đem gươm ra……mài trước bậc thềm đại sứ quán Pháp ở Berlin, cuối tháng 8/1806.)
– 7/9/1812: Trận Borodino

– 7/9/1812: Trận Borodino

 

Napoleon đã huy động 1 đạo quân viễn chinh chưa từng có trong lịch sử với 68,5 vạn người để đánh nước Nga. Nhưng lãnh thổ quá rộng lớn của Nga khiến cho con số này bị hao hụt dần do phải rải quân để bảo vệ tuyến đường tiếp tế. Khi đến gần làng Borodino thì trong tay Napoielon chỉ còn 13,5 vạn lính. Ở phía đối diện là 10 vạn quân Nga, 7000 lính Cossack và khoảng 1 vạn dân quân tổng động viên. Người Nga đã đào đắp công sự trước đó vài ngày trong một động thái quyết chiến, vì sau lưng họ là thành Moscow.

Trận Borodino đã diễn ra từ sáng đến tối với thương vong lớn của cả hai bên (trong 1 ngày có 7 vạn người chết và bị thương). Quân Nga kháng cự anh dũng chưa từng thấy, các sử gia Pháp thừa nhận rằng lính Nga sẵn sàng hy sinh đến người cuối cùng để tìm cách xoay chuyển tình thế (sư đoàn 24 của tướng Likhatrov tử trận toàn bộ, kể cả chỉ huy). Khi rút lui, quân Nga bị 400 khẩu pháo Pháp bắn đuổi theo nhưng các quan sát viên cho biết không một ai chạy trốn. Napoleon thắng trận này một cách vô cùng vất vả với thương vong 3,5 vạn người và 47 viên tướng. Về phía Nga, tuy thiệt hại nặng hơn (4,5 vạn) nhưng chủ lực vẫn được bảo toàn và nhất là sĩ khí họ không hề suy sụp như những đối thủ trước kia của Napoleon. Khi rút lui, Kutuzov đã để lại câu nói nổi tiếng “Mất Moscow nhưng không mất nước Nga”!

Đại quân Pháp tiến vào Moscow, nhưng đón tiếp họ chỉ là những người dân tự tay châm lửa đốt nhà mình, phần lớn cựu kinh đô nước Nga cháy rụi khiến Napoleon không còn chỗ trú ẩn và buộc phải ra lệnh rút về. Mùa đông ập đến sớm với giá rét bất thường khiến quân Pháp phải khốn đốn, trong khi đối thủ của họ đã quen với việc sống và tác chiến trong băng tuyết. 20 vạn người được xác định là chết không phải trong chiến đấu. Nước Nga với 41 triệu dân dư sức bổ sung lực lượng (lên đến 90 vạn lính và dân quân) đánh đuổi Napoleon chạy dài và từ đây sự nghiệp của hoàng đế Pháp bắt đầu xuống dốc.

Vào lúc cuối đời, Napoleon đã thừa nhận Borodino là trận kinh khủng nhất ông từng chứng kiến.